Skup i wycena monet:
 
Strona główna
Wiadomości
  ogólne
Monety polskie
Monety
  kolekcjonerskie
Monety z Polską
  związane
Stany
  zachowania
Biblioteczka
Artykuły
Forum
Ogłoszenia
Linki
Autor
Sponsoring
Współpraca
Kontakt
 

          <-Wstecz do spisu działu

Wolne Miasto Gdańsk 1918-1939.

Nastał rok 1918. Ucichły strzały w okopach, liczni żołnierze powracają do domów, wielu jednak nigdy nie powróciło. Wówczas nikt nie zastanawiał się nad przyczyną wybuchu największej jak do tej pory wojny, lecz ubolewał nad jej skutkami. Postanowiono zapobiec wybuchom podobnych konfliktów zbrojnych w przyszłości. Nad pokojem światowym miała czuwać powołana Liga Narodów. Należało jeszcze tylko poszukać winnego i surowo go osądzić, a historię piszą przecież zwycięzcy. Niemcy zmuszone były do wypłat ogromnych odszkodowań wojennych, a gospodarka wielu państw nie potrafiła szybko przestawić się na produkcję pokojową i całe rzesze ludzi powracających z frontu do zniszczonych i zabiedzonych gospodarstw nie mogło znaleźć żadnej pracy. Niejasny też był status przyszłych Niemiec. Ograniczono liczbę armii niemieckiej do 100 000 eliminując jednocześnie jednostki pancerne – nową broń, wynalazek wojny.

Mapa Europy zmienia się diametralnie, powstają nowe państwa, w tym po 123 latach niewoli odradza się Polska. Obywatele odrodzonego państwa cieszą się z wolności, lecz jednocześnie muszą walczyć o granice ze swymi dawnymi zaborcami. O utrzymaniu granicy na wschodzie decyduje wojna z nowym zagrożeniem: radzieckim komunizmem. 2-letnia wojna nie pozwala Polakom zapomnieć o konieczności walki o utrzymanie wolności. Również pokonane Niemcy niechętnie rezygnują ze swych ziem na rzecz nowego sąsiada. O przyszłości spornych terenów ma zadecydować plebiscyt, jednak po jego sfałszowaniu przez Niemców niezadowolenie Polaków odzwierciedla się w kolejnych powstaniach śląskich.

Niejasna w 1919 r. pozostaje również sytuacja Gdańska. W ówczesnym układzie politycznym miasto to jest punktem strategicznym: posiada własny duży port i gdyby trafiło w ręce Polaków, również port wszedłby w ich posiadanie. Jeszcze w trakcie trwania rozmów na Wersalu mających zadecydować o przyszłości statutu miasta zamieszkałego w większości przez ludność niemiecką, jego mieszkańcom zaczyna brakować drobnej monety, dlatego Rada Miasta Gdańska postanowiła wydać bony i monety zastępcze, ponieważ nieznana była przyszłość miasta i jego waluty. Wybito 4 odmiany monet z herbem miasta oraz liczbą 10 bez nazwy waluty. Wreszcie Kongres Wiedeński oddalił roszczenia strony polskiej do Gdańska i zadecydował o jego statusie Wolnego Miasta. Od tej pory Gdańsk miał bezpośrednio podlegać Lidze Narodów. Powołano w nim własny Sejm i Senat. Polska była zmuszona poszukać innego rozwiązania dostępu do morza niż poprzez port w Gdańsku. W 1923 r. po uporaniu się z inflacją, Sejm i Senat W.M. Gdańska ustanowiły własny pieniądz gdański decydując się na zachowanie na pieniądzach napisów niemieckojęzycznych ze względu na liczebną dominację tej narodowości w mieście. Za podstawę przyjęto angielską stopę menniczą i w oparciu o jej parametry wprowadzono guldena gdańskiego podzielonego na 100 fenigów. Wybito monety 1-, 2-, 5- i 10-fenigowe. Srebrne ½ guldena i 1 gulden zastąpiono w 1932 r. monetami niklowymi w związku z inflacją i zmianą stopy menniczej. Obniżono również zawartość srebra w monetach o wyższych nominałach: 2, 5 i 10 guldenów. W Berlinie wybito również złote 25 guldenów w 1923 i 1930 r. przygotowując się na wcielenie Gdańska do Rzeszy Niemieckiej z dniem 1 września 1939 r., jednak monety te nigdy nie trafiły do obiegu. Powyższe monety były jak na razie ostatnimi z gdańskim herbem na awersie dumnie reprezentującym swoją przynależność.

Napisał: Jacek Kamiński